السيد جعفر مرتضى العاملي ( مترجم : محمد سپهرى )
133
الصحيح من سيرة النبى الاعظم ( ص ) ( ترجمه وتلخيص ) ( سيرت جاودانه ) ( فارسي )
عمل نكردن به حديث ، به منزله عمل كردن بر خلاف حديث است ؛ حتى با اين كار ، حديث از حجيّت مىافتد . « 1 » 20 . مراسيل صحابه : كارهايى به صحابه نسبت مىدهند كه ادعا مىشود ، صحابه از پيامبر ( ص ) يا ديگران ديده يا شنيدهاند . اين كارها در تأييد يك گرايش سياسى يا مذهبى معيّن است . پژوهش و مطالعهء علمى روشن مىسازد كه اين صحابه در آن دوره به دنيا نيامده يا در مكان حادثه يا زمان صدور آن فعل يا قول حضور نداشتهاند . به منظور حلّ اين مشكل و پايان دادن مسأله به نفع اين گرايش سياسى يا مذهبى ، قاعدهء جديدى مطرح مىكنند . بر پايهء اين قاعده ، روايات مرسل صحابه حجّت است . آنان مىكوشند با طرح ادّعاهاى سست و بىارزش اين قاعده را چنين توجيه كنند كه ظاهرا صحابى ، آن مسأله را از پيامبر ( ص ) يا از يك صحابى ديگر شنيده كه او خود ، از پيامبر ( ص ) شنيده است . چنان كه برخى روايات مرسل تابعان و تابعان تابعان را نيز پذيرفتهاند . « 2 » احمد بن حنبل روايات قطعى صحابه و تابعان را بر روايات مرسل پيامبر ( ص ) مقدّم مىداشت . « 3 » 21 . تصويب اجتهاد صحابه : مجتهدان ممكن است در اجتهاد به صواب برسند و يا اشتباه كنند . در خصوص فتاوى صحابه ، اعتقاد اهل سنّت بر اين است كه همهء آنان در اجتهاد خود به صواب رسيدهاند . چنان كه شهاب هيثمى دربارهء صحابه مىگويد : همه آنان در احكام دين صاحب اجتهاد يعنى صواب بوده ، همه مانند هم هستند . « 4 » شوكانى مىگويد :
--> ( 1 ) . اصول سرخسى ، 2 / 7 . ( 2 ) . بنگريد : ارشاد الفحول ، 64 - 65 ؛ الكفاية فى علم الروايه ، 384 - 385 . ( 3 ) . قواعد فى علوم الحديث ، 139 - 141 . ( 4 ) . الترتيب الاداريه ، 2 / 366 .